Yurtdışı Emeklilik Yasasında Köklü Değişiklikler

TBMM, tatile girmeyip uzatılan çalışma süresinde adalet ve ekonomi alanlarında yasal düzenlemeler beklenirken, hızla Yurt Dışı Borçlanma ve Yurt Dışı Emeklilik konusunda son derece köklü değişiklikler içeren bir yasayı kabul etmiştir.

TBMM’de 17.07.2019 tarihinde kabul edilen, 19.07.2019 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan ve 01.08.2019 tarihinde yürürlüğe giren 7186 sayılı Kanun ile, gurbetçi yurttaşlarımız aleyhine yurt dışı borçlanma ve yurt dışı emeklilik alanlarında köklü değişiklikler yapılmıştır.

SGK’nin açıklarının büyüdüğü gerekçesiyle bütün fatura gurbetçilere çıkarılmış; buna karşın, sık sık torba yasalarla çıkarılan işverenlerin prim borcu afları, Bağ-Kur’luların prim borcu afları ve prim borcu yapılandırmalarının SGK açıklarını daha da büyüttüğü gerçeği göz ardı edilmiştir.

A — Yasadaki Anayasaya ve Kanunlara Aykırılıklar

1. Anayasa’nın 62. Maddesine Aykırılık

Anayasa’nın 62. maddesi şöyledir:

“Devlet, yabancı ülkelerde çalışan Türk vatandaşlarının aile birliğinin, çocuklarının eğitiminin, kültürel ihtiyaçlarının ve sosyal güvenliklerinin sağlanması, anavatanla bağlarının korunması ve yurda dönüşlerinde yardımcı olunması için gerekli tedbirleri alır.”

Bu yasa ile gurbetçi yurttaşlarımızın Türkiye’deki sosyal güvenliklerinin sağlanması bir yana, emekli olmaları zorlaştırılmış, sosyal güvenlik hakları kısıtlanmıştır.

2. Anayasa’nın 10. Maddesindeki Eşitlik İlkesine Aykırılık

Anayasa’nın 10. maddesi gereği devlet kurumları eşitlik ilkesine uygun işlem yapmak zorundadır. Ancak bu yasa, eşitlik ilkesine açıkça aykırıdır.

SGK’da yurt içi ve yurt dışı emeklileri arasında zaten çeşitli eşitsizlikler bulunmaktayken, bu düzenleme ile yurt dışı emeklileri arasında da yeni eşitsizlikler ve farklılıklar ortaya çıkacaktır.

3. Vekâletnamelerin Geçersiz Sayılması

Vekâletnamelerde “tüm resmî kurumlardaki bilumum işlemleri yapmaya yetkilidir” ibaresi bulunmasına rağmen, “yurt dışı borçlanma ve yurt dışı emeklilik” ifadeleri yer almadığı gerekçesiyle kabul edilmemekte; bu durum gurbetçilerimizin Türkiye’deki vekilleri aracılığıyla işlem yapmalarını engellemektedir.

SGK bu uygulamayı bir genelge ile hayata geçirmiştir. Oysa genelge, kanuna aykırı olamaz. Kanunla yasaklanmamış veya sınırlandırılmamış bir husus, genelge ile daraltılamaz.

B — Kazanılmış Hakların Gaspı ve Emekli Kurumunun Bağ-Kur’a Dönüştürülmesi

01.08.2019 tarihinden itibaren tüm yurt dışı hizmet borçlanmaları, önceki kurumları (SSK veya Emekli Sandığı) yerine Bağ-Kur üzerinden yapılacaktır.

Türkiye’de SSK veya Emekli Sandığı kapsamında hizmeti olup, emeklilik için gerekli süreden 3,5 yıl ve daha fazla eksiği bulunan gurbetçiler borçlandıklarında Bağ-Kur kapsamına gireceklerdir.

Bu durumda Bağ-Kur’un daha ağır emeklilik şartlarını sağlamak zorunda kalacaklardır.

Böylece SSK ve Emekli Sandığı’ndaki kazanılmış haklar kaybedilecektir.

Ayrıca SSK’ya kıyasla daha uzun süre borçlanılacak ve daha fazla prim ödenecektir.

Yetmezmiş gibi prim oranı %32’den %45’e çıkarıldığı için ödenecek tutar daha da artacaktır.

Buna rağmen SSK’ya göre daha düşük emekli maaşı alınacaktır.

Kanunun yürürlük tarihi olan 01.08.2019’dan önce borçlanmış ve borcunu ödemiş olanlar dahi, bu tarihten sonra emeklilik başvurusu yaptıklarında, SGK’nın 2019/16 sayılı Genelgesi uyarınca aylıkları yeni kanuna göre hesaplanacaktır. Kanunda olmayan bir hüküm genelge ile getirilmiş ve yasa geriye dönük olarak uygulanmıştır.

Oysa kanunda olmayan bir hak genelge ile verilemeyeceği gibi, kanunda olmayan bir kısıtlama da genelge ile getirilemez. Ayrıca kanunlar geriye dönük işletilemez; yürürlük tarihinden itibaren geçerlidir. Bu uygulama ile daha önce borçlanma yapmış olanların kazanılmış hakları gasp edilmiştir.

C — Başvuru Süresinin Kısalığı ve Yurttaşlarımızın Mağduriyeti

Yasanın adeta baskın şekilde çıkarılması ve iki gün sonra TBMM’nin tatile girmesi, mevcut haklardan yararlanabilmek ve borçlanma bedelindeki aşırı artıştan kaçınmak için 31 Temmuz’un son başvuru tarihi olarak belirlenmesi, gurbetçiler arasında şok ve panik yaratmıştır.

SGK’ya başvurabilmek için çalışma veya ikamet belgesi almak ya da Türkiye’deki yakınları aracılığıyla işlem yapmak isteyen yurttaşlarımız, konsolosluklar önünde uzun kuyruklar oluşturmuştur.

Yasanın aniden çıkarılıp sadece 14 gün sonra yürürlüğe girmesi, yeterli başvuru süresi tanınmamasına yol açmış; birçok yurttaş kazanılmış haklarını kaybederek mağdur olmuştur.

D — Yasadan Etkilenmeyen veya Daha Az Etkilenenler

Türkiye’de emeklilik için gerekli prim gün sayısını tamamlamış olanlar yasadan etkilenmeyecektir.

Prim gün eksiği 3,5 yıldan az olanların emekli kurumları değişmeyecek; yalnızca borçlanmayı yeni ve biraz daha yüksek bedelden ödeyeceklerdir.

Emeklilik yaşını doldurmuş olup kısmi emekliliği tercih edenler, çoğu durumda kurum değişikliği yaşamayacak; sadece borçlanma bedelini yeni fiyattan ödeyeceklerdir.

Türkiye’de Bağ-Kur’lu olup daha sonra yurt dışına çıkanların emekli kurumları zaten değişmeyecek; yalnızca borçlanma tutarı artacaktır.

Askerlik veya doğum borçlanması ile günlerini tamamlayabilen yurttaşların da emekli kurumları değişmeyecek; emeklilik şartları ağırlaşmayacaktır.